HEDABIDEAK: ASKATASUNAREN ZAINDARI IZATETIK BOTEREAREN ZAINDARI IZATERA

Irakurgai edo erreportai honen izenburuak oso ondo adierazten du hedabideek jasan dituzten aldaketak. Nola “askatasunaren zaindari” izatetik “boterearen zaindari” izatera pasa diren.

Noam Chomsky-k eta Edward S. Herman-ek Estatu Batuetako hedabideen eredua aztertu zuten duela 27 urte, eta “Askatasunerako zaindariak” izeneko saiakera bat argitaratu zuten. Aztertutako hedabideen egoera aspaldikoa izan arren, gaur egungoaren antzekoa da.

Hedabideek boterearen nahietara heltzearren kazetaritza eta herritarren nahiak alde batera utzi dituzte, horren ondorioz, sinesgarritasuna galduz joan dira. Sinesgarritasunaren galera hori kapitalismoaren kirisiarekin lotuta dago. Hedabideen egoera  eta finantza entitateen menpekotasuna ulertzen laguntzen duen liburu bat idatzi zuen  Pere Rusiñolek; La crisis de la prensa y el fracaso de los periodicos en España. Non krisia zela eta hedabideen porrota gertatu zela adierazten da eta informazioa aginte enpresen menpe geratzen dela ikusten da.

Hedabideak krisi bikoitzaren aurrean daudela esan daiteke ere. Sinesgarritasuna galtzeaz aparte komunikazioaren eginkizuna biztanleak klase agintariaren ideiei atxikitzeko konbentzitzean bihurtu da eta tradiziozko hedabideen krisian bilakatu da. Aurrean aipatutakoa oso ondo azalduta dago 2009an Pascual Serranok idatzitako “Desinformación” liburuan. Gaur egun informazioz gainezka gauden arren, informazioa ziurra eta zintzoa ez denez desinformaturik gaude.

Gaur egun herritarren zerbitzurako informazioa oso garrantzitsua den arren, hedabideen egoera kaxkarra izaten jarraitzen du. Jasandako kirisi ekonomiko eta kulturalaren ondorioz hedabide gehienak krisi latzean erori dira eta finantza entitateen menpe egotera behartuta ikusi dira. Haien iritzi zein informazio iturriak mugatuak dira eta informazio askatasuna berreskuratzea faktore askoren eskuetan dago orain.

Kazetaritzaren borondateak zera behar du: lanean zintzotasunez, etikaz, zehaztasunez eta zuzentasunez aritzea, herritarren boteretzea lortzeko asmo didaktikoa izatea, eta ezarritako isiluneak apurtzea.

Irakurgai hau ulertzeko aipatutako adierazpen eta esaldi hauetan hedabideek jasan eta jasaten dituzten menpekotasunak adierazten dira. Hortik askatzeko beharrezkoa den borondatea eta mugimenduari hasiera emateko moduak bilatu behar dira. Herritarren, politika eta gizarte mugimenduek kazetaritza ziurra, etikoa eta zintzoa sortzen edo berreskuratzen lagundu behar dute, ez da nahikoa herritarren eta kazetari adituen ekintzekin.

Mugimendu horiek egiteaz aparte, gizartean kulturak eta informazioa duen garrantzia adieraztea eta gizartean barneratzea beharrezkoa dela uste dut. Azken urte hauetan emandako krisi ekonomikoak kultura eta hezkuntzari izugarrizko erasoa egin dio, eta herritarren laguntza lortzeko hain beharrezkoa den informazio etikoaren garrantzia herritar guztiei ikusarazi behar diegu hedabideak boterearen zaindari izateari uzteko.